Rouw en verdriet na overlijden partner

Wat

Het verlies van de partner gaat vaak gepaard met ontreddering. De achtergebleven partner komt in een isolement terecht waar hij/zij moeilijk alleen uit geraakt. Naast het verdriet, de ontreddering, de eenzaamheid treden vaak tal van moeilijkheden op zowel van emotionele als van sociale, psychologische, juridische en administratieve aard. Toch bereiden weinig mensen zich hierop voor. Men wordt er vaak totaal onverwacht mee overrompeld. Bovendien laat onze samenleving hoe langer hoe minder ruimte voor het doormaken van een rouwperiode. Belangrijk bij het verwerken van rouw is dat men in een bepaalde tijdsperiode uiting kan geven aan het verdriet en ondersteuning ondervindt bij anderen. Met andere Man alleen Photo by self_iv_by_idie-d6ctg6y_0woorden, 'Het is niet de tijd die geneest, maar wat men doet met die tijd'.

Rouwen is een manier om het verdriet van een verlies te doorstaan en te verwerken.  Dit vraagt erg veel tijd, maar het is niet iets wat je zomaar ondergaat.  Je moet intensief en bewust bezig zijn met je gevoelens en je hebt ondersteuning nodig van mensen in je omgeving die onbevooroordeeld kunnen luisteren. Hoe het verlies wordt ervaren en hoe men erop reageert, verschilt van persoon tot persoon en wordt in sterke mate bepaald door de relatie die men had met de overledene. Het verlies van een partner is ook een stukje verlies van zichzelf.  In een relatie heb je veel geïnvesteerd, ben je gegroeid naar intimiteit en eenheid.  Je hebt een heleboel gedeelde ervaringen en gevoelens en je hebt heel wat uit elkaar geleerd.  Als die partner wegvalt, ervaar je een diepe leegte.

Manu Keirse is klinisch psycholoog en in Vlaanderen een expert op het gebied van rouwverwerking. ,,Om het verlies van een dierbare te verwerken, moet je heel wat rouwarbeid verrichten. Dat vraagt een grote lichamelijke en geestelijke kracht, een kracht die bejaarden soms niet meer kunnen of willen opbrengen."

Er bestaan voorbeelden van ,,samen in het leven, samen in de dood'' die meer dan opmerkelijk zijn. Zo verbleef een dementerende patiënt van Keirse al geruime tijd in het ziekenhuis. De dementie was al zo ver gevorderd dat hij zijn eigen vrouw niet meer herkende. ,,Maar zij bleef hem hoe dan ook elke dag bezoeken'', zegt Keirse. ,,Tot ze op een dag zelf ernstig ziek werd en niet meer langs kon komen. Je zag de man geleidelijk aan aftakelen. Tien dagen later zijn man en vrouw op dezelfde dag gestorven. Hij herkende haar niet meer, maar kon toch niet zonder haar. Zelfs doorheen de mist van dementie kan men blijkbaar nog betrokkenheid en gemis voelen."  ,,Ik heb ook een vrouw gekend die aan het sterfbed van haar man tegen hem zei: 'je had beloofd om me nooit in de steek te laten'. Een half uur na zijn overlijden, stierf ook de vrouw, zittend op een stoel naast zijn bed."

Verdriet onderschat

Vooral bij oudere mensen kan een gebroken hart fataal zijn. Een medicijn bestaat niet. ,,De enige remedie is praten, en daar wringt het schoentje. Als mensen op een 'gezegende leeftijd' komen te overlijden, krijgt de bejaarde partner veelal goedkope bemoedigingen als: 'Je mag toch blij zijn dat je hem zo lang gekend hebt' of 'het was natuurlijk te verwachten'. Zo krijgen ze het gevoel dat ze niet mogen rouwen. Hun verdriet wordt niet erkend, hoewel ze evengoed hun partner hebben verloren. En vaak na een heel lange tijd samen.''

Niet alleen de familie en kennissen onderschatten dikwijls het verdriet van de bejaarde partner, ook de medische wereld heeft hen lang in de kou laten staan. ,,De meeste ouderen gaan op een gezonde manier met hun rouwen om", onderstreept psycholoog Luc Van de Ven. ,,Maar soms wordt het normale rouwproces verstoord. Dan spreken we van 'bemoeilijkte rouw'. Men dacht vroeger dat rouwbegeleiding of -therapie voor ouderen met een 'bemoeilijkte rouw' te confronterend was. Men wilde hen sparen en zweeg er dus maar over. Die overbescherming was goed bedoeld, maar had een negatief effect. In het universitair ziekenhuis van Leuven proberen we nu bejaarden die worstelen met hun rouwproces, in contact te brengen met lotgenoten binnen een therapeutische context. Het is belangrijk dat ze hun verlies onder woorden kunnen brengen, lotgenoten kunnen aanhoren en samen kunnen zoeken naar een manier om met hun verlies om te gaan. Anders kan het inderdaad fataal aflopen."

Zelfmoord

Nadenkende vrouw  Photo by by_aseptyczny-d4kxmzq,,Als mensen hun leven opgeven na het overlijden van een dierbare, gaan ze zich verwaarlozen. Ze negeren eventuele lichamelijke signalen, gaan slecht eten of beginnen meer alcohol of medicatie te gebruiken. Verder kunnen groot verdriet en langdurige stress het immuniteitssysteem aantasten. En dan wordt lichamelijk de zwakke plek het eerst geraakt. Bij ouderen is dat meestal het hart. Ook jongvolwassenen kunnen aftakelen door verwaarlozing na het verlies van een dierbare, maar dat heeft minder snel fatale gevolgen. Ze zijn fysiek sterker en worden door de huisarts veel sneller naar een therapeut doorverwezen. "

Als iemand tijdens een rouwproces overlijdt, is de directe oorzaak niet altijd duidelijk. De combinatie van een verzwakt immuunsysteem, verwaarlozing en ouderdom of zelfmoord? ,,Vaak moet de doodsoorzaak in de zelfmoordsfeer gezocht worden. Zelfmoord is vooral bij bejaarde mannen veel voorkomend. Hun vrouw is dood en ze gaan hun eigen bestaan in vraag stellen. Meestal gaan ze slordig omspringen met hun medicatie. Ze 'vergeten' noodzakelijke medicamenten te nemen of nemen een overdosis."

Partners die geconfronteerd worden met het overlijden van hun partner kunnen tegen de volgende dingen aan gaan lopen:

Je identiteit veranderd.
Je was immers langere tijd gewend om een onderdeel te zijn van een twee tal.
Na het overlijden van je partner moet je weer opzoek gaan naar een nieuwe invulling van jouw zelfbeeld.
Beeld van verdrietige vrouw Photo by alyssa%20monks_mosaicmom_400_0
Het verliezen van dromen.
Je plannen en dromen maakte je samen met en voor je partner, dit is plots weg komen te vallen.
Jouw toekomst gaat ineens niet langer over twee mensen, het kost heel veel tijd voor je weer kunt gaan denken aan een toekomst waarin alleen jij voorkomt.

Financieel verlies.
De kans is groot dat jullie samen leefden op twee inkomens, wanneer een partner komt te overlijden zal het vaak zo zijn dat dit inkomen minder word (ondanks verzekeringen, erfenissen etc), dit kost tijd om hier aan te wennen. Daarnaast moet jij ineens alles alleen regelen, wanneer jij dit vroeger met je partner regelde (of je partner regelde alles) komt deze last ineens op jouw schouders terecht.

Sociale isolatie.
Je leven bestond altijd uit jullie samen, de wereld is voor een groot deel ook ingericht op stellen.
Ineens moet jij alles alleen doen, dit kost tijd om hier aan te wennen.
Sommige mensen komen na een bepaalde periode een nieuwe liefde tegen op hun pad, dan zal dit gevoel verminderen, maar veel mensen kiezen ervoor om alleen te blijven na het verlies van hun partner. Het zal een lange tijd in beslag nemen om hier aan te wennen en hier een weg in te kunnen vinden.

Extra verantwoordelijkheden.
Het huis, de auto(s), de financieen, huishoudelijke taken, alles komt ineens op jouw bord terecht. De eerste keer zelf of alleen de belasting invullen bijvoorbeeld kan een hele opgaven zijn. Daarnaast is het jouw verantwoordelijkheid om de begrafenis en alles daarom heen te regelen.

Bronnen

http://www.nieuwsblad.be

http://www.ikrouwomjou.com/

 

Mogelijke hulpverlening en tips

Sommigen zeggen dat pijnlijke ervaringen waarover niet meer wordt gesproken, voorbijgaan en worden vergeten. Dit is niet juist. Men kan wel tijdelijk aan de gevoelens voorbijgaan maar dit kan nadelig zijn voor het verdere leven. We kunnen kinderen en jongeren deze ervaringen niet besparen. De enige keuze die we hebben, is hoe we ze zullen helpen om te gaan met verliessituaties. Als we deze verantwoordelijkheid verwaarlozen laten we ze eenzaam afrekenen met de mysteries van leven en dood en de angst die dit bij hen teweeg brengt.Elder couple

Een rouwproces doormaken betekent meestal dat vier taken vervuld moeten worden

 Hij/zij is dood . De eerste taak van het rouwproces is het aanvaarden van de realiteit van het verlies. Vlak na iemand sterft, dringt het verlies vaak niet bij je door.  Je eerste reactie is vaak ongeloof.  Je pijn is op dat moment te groot om te dragen, zodat je geen intense gevoelens ervaart.  Vaak moet je in deze periode ook heel wat administratief regelen

 Het doet pijn. De tweede taak is de pijn ervaren van het verlies.Wanneer je de werkelijkheid onder ogen ziet, word je pas echt door verdriet overstelpt.  Intense gevoelens van verdriet, maar ook angst, onmacht, pijn, schuld en woede komen naar boven.  Hevige reacties komen aan de oppervlakte.  In het begin voelt het aan alsof je het verdriet nooit te boven zult komen De meeste mensen houden niet van pijn en proberen dan ook pijn te ontlopen. Anderen in de omgeving van de rouwende, die zich ook niet comfortabel voelen als verdriet wordt geuit, helpen om dit toe te dekken. Men hoort dan uitdrukkingen als : je bent nog jong, je hebt nog een gezonde broer of (als ouder)twee gezonde kinderen. Als de pijn echter niet wordt gevoeld komt deze vaak op een later moment terug in de vorm van een of ander symptoom of van afwijkend gedrag. Het is noodzakelijk door de pijn van de rouw heen te gaan om de rouwarbeid te verrichten. Deze pijn kan zich uiten in de vorm van protest en agressie. Deze agressie kan zich op iedereen richten : op de overledene, op God, op zichzelf, op de dokters en het ziekenhuis op een geliefde persoon,...

Het is nu anders.De derde taak is zich aanpassen aan een omgeving zonder de overledene. Als je je emoties voldoende hebt geuit en je een manier gevonden hebt om om te gaan met de pijn, komt een periode van loslaten.  Je leert je aanpassen aan een leven zonder de overledene. Sommigen werken zichzelf tegen door zich hulpeloos op te stellen, door de vaardigheden niet te ontwikkelen die ze nodig hebben of door zich terug te trekken uit de omgeving en de maatschappelijke verplichtingen niet onder ogen te zien. Een uiting hiervan is de idealisering. Dit stelt vaak bijzondere problemen in een gezin waar één van de kinderen sterft. Het idealiseren van het verloren kind kan aan de andere kinderen het gevoel geven dat zij voor hun ouders niets of niemand meer zijn. Vaak kunnen ouders in hun verdriet hun aandacht niet meer harmonisch verdelen. Het is een belangrijke opdracht voor de Vrouw op bank Photo by arms_around_me_by_LittleFlair.omgeving en hulpverleners om hieraan de nodige aandacht te schenken. Als het rouwproces normaal verloopt, neemt de idealisering af en komt een reëel beeld terug in de plaats.

Nieuwe relaties. In een vierde rouwfase probeer je een nieuw leven te zoeken en op te bouwen.  Emotioneel krijgt de overledene een andere plaats in je leven en onstaat een andere band met hem of haar. De vierde taak is de emotionele energie losmaken van de overledene en opnieuw investeren in andere relaties. Velen hebben daar moeite mee omdat ze vrezen dat ze de nagedachtenis van hun overleden echtgenoot, vader of kind, oneer aandoen als ze opnieuw investeren in nieuwe relaties. Voor sommigen is dit de moeilijkste taak. Ze lopen op dit punt vast in hun rouw en stellen veel later vast dat hun leven in zekere zin gestopt is op het moment van het verlies.

Bron : Klasse, nr.21,jan.92; Rouw en rouwverwerking, Welzijnsgids, afl. 52, dec.1990

Meer informatie

Hieronder vindt u links naar websites met meer info over de beschreven thematiek. Onze excuses mochten bepaalde links niet meer werken of indien de aangeboden info niet meer juist is.  De webmaster van deze website is niet verantwoordelijk voor de inhoud die op de doorgelinkte pagina's wordt aangeboden. Wenst u correcties mee te delen kan dat via het contactformulier met duidelijke opgave van de suggestie.

Ontmoeting en steun na overlijden http://www.zelfhulp.be

Gids voor gezinnen http://www.gidsvoorgezinnen.be/index.php/gezondheid-en-zorg/overlijden

Overlijden partner op middelbare leeftijd http://www.ikrouwomjou.com/

Zoek hulpverlener

Klik hieronder op de seksuologische problematiek om alle seksuologen/seksuologische hulpverleners te vinden die rond deze thematiek werken. Vindt u niets bij deze term, dan is in deze database (nog) geen hulpverlener aanwezig die specifiek rond deze problematiek werkt.

Wenst u een hulpverlener in uw nabijheid te vinden, kies dan 'zoeken op specialisatie problematiek' en kies 'kaart' of 'lijst' uit het menu aan de rechterkant.


logo creative commonsDisclaimer en copyrights klik hier  © De copyrights van de hier weergegeven tekst rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). De informatie/foto's werden soms (letterlijk) ontleend aan andere internet/literatuurbronnen of zijn aangepast naar andere internet/literatuurbronnen. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Er is geen enkel commercieel, doch louter een informatief en educatief opzet. Inden er auteursrechterlijke schendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan info@seksuologischehulpverlening.info  met opgave van de betrokken schending van copyrights. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden.

Kennis is er om te delen, niet om te bezitten.